Process Communication Model: certyfikacja

Zdałam! Już oficjalnie mogę napisać, że jestem coachem i trenerem Process Communication Model.

Pisałam na fanpage’u (Analiza Transakcyjna dla entuzjastów i praktyków) o moim szkoleniu w Paryżu i o tym, że proszę o kciuki przed egzaminem. Dziękuję za kciuki i wszystkie ciepłe wiadomości – pomogły mi bardzo, bo stresowałam się porządnie. Wróciłam już z Paryża i wczoraj świętowaliśmy we francuskim stylu, jak widać na jednym z powyższych zdjęć 🙂

Pojawiło się też sporo pytań co konkretnie zdałam i jak się to ma do AT 🙂 Dzisiejszy wpis jest właśnie o tym.

Czym jest Process Communication Model?

Process Communication Model to świetne narzędzie, które pozwoliło mi lepiej zrozumieć drivery i ich wpływ. Zakochałam się w nim jak tylko przeczytałam pierwszą książkę o modelu – wspomniałam o niej na fanpage’u. Model powstał w wyniku dalszych prac Taibiego Kahlera (twórcy pojęć miniskrypt i driver) właśnie nad driverami i powiązanymi z nimi typami osobowości. Zakłada, że istnieje sześć typów osobowości, które posiadają swoją charakterystykę. Są one powiązane z określonymi driverami, mocnymi stronami, potrzebami, motywatorami, a także sekwencją stresu. Każdy z typów ma preferowaną percepcję oraz styl komunikacji.

Nie jesteśmy jednak jednym typem. Każdy z nas ma w sobie wszystkich sześć typów, jednak w różnym natężeniu i można to zmierzyć kwestionariuszem zaprojektowanym do tego modelu. PCM pozwala zidentyfikować jaki mamy dostęp do każdego z typów oraz który jest naszą bazą (naszym podstawowym typem), a który fazą (obecnie doświadczanym typem). Rozpoznanie własnej bazy i fazy oraz bazy i fazy rozmówcy ułatwia wzajemne zrozumienie, zbudowanie porozumienia i efektywną komunikację. Co ważne, można to zrobić skutecznie w oparciu o obserwację – i tego właśnie uczyliśmy się cały czas w trakcie warsztatów. PCM pozwala także zrozumieć (i przewidzieć!) jakie zachowania pojawią się w stresie i jak przebiegnie sekwencja: od subtelnych sygnałów świadczących o pojawieniu się drivera, przez mechanizm błędu, aż do wypłaty.

Ciekawostka: Przez 20 lat PCM był używany przez NASA jako element procesu rekrutacji i szkolenia astronautów, w szczególności pod kątem zarządzania stresem. Obecnie wykorzystywany jest przede wszystkim w biznesie – w działaniach rozwojowych na rzecz budowania relacji z innymi, efektywnej komunikacji, skutecznym zarządzaniu, motywowaniu i ograniczaniu stresu.

Jak wygląda certyfikacja?

Szkolenie było podzielone na dwie części, stąd moje wpisy na fanpage’u o pobycie w Paryżu w październiku i listopadzie. Przez łącznie 10 dni uczyłam się jak wykorzystywać model w praktyce, a egzamin miał być weryfikacją nie tego czy znam model, a raczej czy umiem go używać. Zaczynał się od zaprezentowania każdego z 6 typów poprzez odpowiednie przesłanki: słowa, ton głosu, gesty, postawę i mimikę. Potrzebujemy zgodności min. 3 z 5 przesłanek, także egzaminator oceniał czy prezentuję min. 3. Najtrudniejsze zaczęło się jednak później: każdy z nas prezentował 1 z 12 tematów zaczynając od anegdoty z własnego życia ilustrującej ten fragment koncepcji i przechodząc do treści merytorycznych, a w trakcie prezentacji w dowolnych momentach uczestnicy podgrywali każdy z typów w pozycji OK/OK oraz jako driver (a zatem już nie OK/OK). Oceniany był nie tylko kontent merytoryczny, ale przede wszystkim adekwatne reakcje na zachowanie grupy. Mam nadzieję, że już rozumiecie mój stres 😉 Zrobienie tego po angielsku było dla mnie sporym wyzwaniem.

Co dalej?

Napiszę niebawem 😉 Jeśli już wiecie, że temat Was interesuje i chcielibyście rozpoznać swój układ typów lub nauczyć się jak to robić u innych – dajcie znać.

 

I jak tu zbudować porozumienie…

Czy pamiętasz ostatnią rozmowę, w której nie znalazłeś wspólnego języka z rozmówcą? Jak się wtedy zachowywałeś? Próbowałeś przestawić fakty lub opinie, działać, ironizować, a może starałeś się zadbać o przyjemną atmosferę lub wycofałeś się, aby zebrać myśli i wybrać najlepsze rozwiązanie? A jak zachowywał się Twój rozmówca? Reagował adekwatnie na to co mówisz i robisz, czy też inaczej niż się spodziewałeś? Skoro zostałeś z poczuciem, że nie udało się Wam znaleźć wspólnego języka – coś poszło nie tak. Jak zatem dotrzeć do naszych rozmówców: zbudować porozumienie pozwalające na efektywną wymianę zdań?

Różnimy się od siebie pod wieloma względami. Jednym z nich są preferowane kanały komunikacji oraz obszary, których w kontakcie z innymi staramy się unikać. Badania w tym zakresie prowadzili m.in. psychiatra Paul Ware i psycholog kliniczny Taibi Kahler (twórca znanego analitykom transakcyjnym pojęcia driverów). Bazując na swoich doświadczeniach klinicznych i licznych badaniach opracowali oni podwaliny koncepcji adaptacji osobowości – teorii tak skutecznej, że zainteresowała się nią NASA. Taibi Kahler został poproszony o weryfikację kandydatów na astronautów pod kątem ich profilu osobowościowego właśnie z wykorzystaniem tego modelu.

Jedynym z elementów tej koncepcji jest określenie preferowanych kanałów komunikacji, spośród trzech kategorii: myślenie, uczucia i zachowanie. Są to tzw. drzwi kontaktu, które obejmują:
DRZWI WEJŚCIOWE – obszar, w który osoba inwestuje najwięcej energii i jednocześnie jest on dla niej najbardziej dostępny – najłatwiej zbudować porozumienie w oparciu o niego;
DRZWI KOŃCOWE – obszar pracy, który pozwoli na najefektywniejsze zmiany, jednak przejście do niego jest możliwe dopiero po ustanowieniu kontaktu i zbudowaniu relacji, nie każdy rozmówca może się tutaj dostać;
DRZWI PUŁAPKĘ – obszar obrony, który zablokuje osobę, szczególnie jeśli odwołamy się bezpośrednio do niego.

Kolejność poruszania poszczególnych obszarów (myślenie, uczucie, zachowanie) jest zatem bardzo ważna. Warto znać swoją adaptację i związaną z nią sekwencję drzwi kontaktu, aby zrozumieć swoje potrzeby oraz rozpoznać adaptację naszego rozmówcy lub, jeśli tego nie potrafimy, przynajmniej rozpoznać drzwi wejściowe, aby w oparciu o to zbudować porozumienie. Jest to szczególnie istotne w kontaktach z osobami, których preferencje są odmienne od naszych. Wdrożenie tej koncepcji jest też dużym ułatwieniem dla psychologów, trenerów, coachów i innych profesjonalistów pracujących z klientem nad zmianą. Umiejętne przejście od drzwi wejściowych, w których następuje ustanowienie relacji do drzwi końcowych, które pozwalają na realną zmianę, przy jednoczesnym unikaniu drzwi pułapki, w których klient jest w oporze, pozwala na efektywną pracę i realne wsparcie klienta w procesie zmiany.

W oparciu o obserwację swoich klientów Ware wyróżnił sześć adaptacji osobowości powiązanych z klasyfikacją DSM (stąd też nazwy nawiązujące do niej). Kolejny psycholog kliniczny pracujący nad rozwojem koncepcji – Vann Joines, zaproponował mniej etykietujące nazwy, w których pierwszy człon podkreśla zasoby, a drugi – obszar do rozwoju danej adaptacji.

tabela

JAK ZBUDOWAĆ POROZUMIENIE Z OSOBĄ, KTÓREJ DOMINUJĄCA ADAPTACJA TO…

ODPOWIEDZIALNY PRACOHOLIK
Główny driver: Bądź doskonały
Drzwi wejściowe: myślenie (fakty)
Silna strona, której używa: logika
Ceni: dane i informacje

Jest odpowiedzialny i można na nim polegać. Dba o dobre maniery i schludny wygląd. Jeśli powierzy mu się jakieś zadanie z pewnością je wykona. Ma jednak trudność z relaksowaniem się i spontanicznością. To perfekcjonista z nadmiernym poczuciem obowiązkowości. Perfekcji wymaga również od innych, stąd zwykle jest krytyczny. Jego dominujący driver to „Bądź doskonały”, co oznacza, że czuje się dobrze ze sobą, jeśli dokłada starań, aby robić wszystko perfekcyjnie.

Odpowiedzialny pracoholik kontaktuje się z otoczeniem przez myślenie (drzwi wejściowe) i używa określeń odnoszących się do niego („myślę, że…”, „muszę to przeanalizować / przemyśleć”) oraz pyta o szczegółowe dane („Co?”, „Kto?”, „Jak?”). Nawiązanie relacji będzie łatwiejsze, jeśli odwołamy się do myślenia. Korzystne może być także szczere chwalenie go za sprawne wyciąganie wniosków. W komunikacji preferuje adekwatne pytania odnoszące się do faktów.

Przykład nawiązywania relacji:
Rozmówca: „To było nielogicznie.” (myślenie)
Reakcja dopasowana: „Co jeszcze myślisz o tej sytuacji?” (myślenie)
Reakcja niedopasowana: „Jak się z tym czujesz?” (emocje)

Odpowiedzialny pracoholik kieruje się logiką, jednak koncentruje się na niepotrzebnych detalach i całości koncepcji, zamiast na rozwiązaniu problemu. Po nawiązaniu relacji w oparciu o obszar myślenia należy zachęcić go do powiązania myślenia z uczuciami (drzwi końcowe). W tym celu warto nadal zadawać pytania, jednak już o uczucia i emocje. Zintegrowanie emocji z myśleniem pozwoli mu odpuścić i ruszyć dalej z większą swobodą – zmiana nastąpi zatem w obszarze zachowania (drzwi pułapka). W tym momencie można także wyrażać troskę, jako że rozmowa przeniesiona zostaje w obszar emocji. Zachowanie stanowi pułapkę, ponieważ osoba z driverem „Bądź doskonały” stara się robić wszystko perfekcyjnie. Jeśli zasugerujemy, że jej zachowanie wymaga zmiany poczuje, że nie spełnia wewnętrznego nakazu. Utknie wówczas na oskarżaniu siebie i tym mocniej skoncentruje się na obszarze myślenia („muszę to zrozumieć”, „potrzebuję to przemyśleć”), zamiast ruszyć dalej.

BŁYSKOTLIWY SCEPTYK
Główny driver: Bądź doskonały i Bądź silny / Bądź doskonały projektowany
Drzwi wejściowe: myślenie (opinie)
Silna strona, której używa: wartości
Ceni: lojalność i zaangażowanie

Jest doskonałym organizatorem – najpierw myśli, potem działa. Jest czujny i dostrzega detale. Przewiduje potencjalne trudności i jest na nie gotowy. Jest krytyczny względem siebie i innych, w trosce o wysokie standardy. Posiada dwa dominujące drivery: „Bądź doskonały” i „Bądź silny”, co oznacza, że czuje się dobrze ze sobą, jeśli dokłada starań, aby robić wszystko perfekcyjnie, jednocześnie nie okazując słabości i swoich potrzeb.

Błyskotliwy sceptyk kontaktuje się z otoczeniem przez myślenie (drzwi wejściowe). Używa określeń odnoszących się do swoich opinii wynikających z logicznej analizy („uważam, że”). Ceni jasno określony system wartości, do których się odwołuje. Nawiązanie relacji będzie łatwiejsze, jeśli będziemy odwoływać się do jego myślenia zachowując jednocześnie transparentność. Błyskotliwy sceptyk lubi przewidywalność i przejrzystość, jest wyczulony na próby manipulacji. Preferuje adekwatne pytania odnoszące się do jego wartości i opinii.

Przykład nawiązywania relacji:
Rozmówca: „Moim zdaniem należy zachować się rozsądnie.” (myślenie)
Reakcja dopasowana: „Co twoim zdaniem będzie w tej sytuacji rozsądne?” (myślenie)
Reakcja niedopasowana: „I jakie kroki podejmiesz?” (zachowanie)

Błyskotliwy sceptyk myśli schematycznie, przez co może niewłaściwie interpretować sytuacje i działać w oparciu o błędne wnioski. Projektuje też swoje myśli i uczucia na innych. Ważne jest zatem, aby po nawiązaniu relacji zaprosić go do przemyślenia czy jego opinie na temat innych są prawdziwe. Kiedy odkrywa co jest prawdą pojawiają się uczucia (drzwi końcowe) związane z dotychczasowymi osądami. Staje się wtedy mniej sceptyczny i podejrzliwy – następuje zmiana zachowania (drzwi pułapka). Osoba z driverem „Bądź doskonały” i „Bądź silny” robi co może, aby zachowywać się perfekcyjnie i dać sobie radę bez wsparcia innych, więc sugerowanie, że jej zachowanie (drzwi pułapka) wymaga zmiany spowoduje, że poczuje się źle ze sobą i stanie się podejrzliwa. Poczuje się także zaatakowana i odpowie na ten domniemany atak.

KREATYWNY MARZYCIEL
Główny driver: Bądź silny
Drzwi wejściowe: zachowanie (wycofanie)
Silna strona, której używa: wyobraźnia
Ceni: prywatność i własną przestrzeń

Sprawia wrażenie powściągliwego i trzymającego się na uboczu, jest nieśmiały i wrażliwy, stąd wycofuje się z kontaktu z innymi, aby się ochronić. Może być przy tym artystycznie uzdolniony. Pociąga go również nauka, religia lub filozofia. Preferuje samotność, przy czym dla innych jest miły i wspierający. Jego dominujący driver to „Bądź silny”, co oznacza, że czuje się dobrze ze sobą, jeśli ze wszystkim radzi sobie sam i nie okazuje na zewnątrz emocji oraz potrzeb.

Kreatywny marzyciel radzi sobie z otoczeniem przez wycofanie (bierne zachowanie). Nauczył się nie okazywać swoich potrzeb i zaspokajać je w sferze marzeń i wyobraźni. Ustanowienie z nim dobrego kontaktu obejmuje podążanie za nim w jego wyobraźni i wyciągniecie go z niej tak, aby zaczął funkcjonować w rzeczywistości. Aby to osiągnąć warto użyć dyrektywnego stylu komunikacji oraz pytać wprost. Kreatywny marzyciel musi mieć jednak pewność, że wyrażenie siebie nie przytłoczy rozmówcy, stąd należy zadbać o zapewnienie bezpieczeństwa i stabilności podczas rozmowy.

Przykład nawiązywania relacji:
Rozmówca: „Kiedy mam problem wycofuje się i tworzę różne scenariusze.” (zachowanie: wycofanie)
Reakcja dopasowana: „Wyobraź sobie to zatem i opisz co widzisz.” (zachowanie: wycofanie)
Reakcja niedopasowana: „I jakie towarzyszą ci wtedy uczucia?” (emocje)

Kreatywny marzyciel ma tendencję do pogrążania się w swojej wyobraźni. Po nawiązaniu relacji należy zaprosić go do myślenia (drzwi końcowe) o swoich potrzebach i pragnieniach. Ważne jest, aby podzielił się swoimi myślami, a następnie podjął działanie, aby urzeczywistnić swoje pragnienia. Kiedy zintegruje myślenie z zachowaniem pojawi się zmiana w emocjach (drzwi pułapka) – ożywi się i zacznie się ekscytować działaniem. Osoba z driverem „Bądź silny” nauczyła się nie mieć potrzeb i nie wyrażać emocji. Zmuszana do mówienia o swoich emocjach może poczuć się źle ze sobą, jako nie dość silna. Praca na emocjach odbywa się zatem przez integrowanie myślenia z zachowaniem.

ŻARTOBLIWY OPOZYCJONISTA
Główny driver: Staraj się
Drzwi wejściowe: zachowanie (reakcja: lubię / nie lubię)
Silna strona, której używa: humor
Ceni: spontaniczność i kreatywność

Lubi dobrą zabawę i ma dużo energii. Szybko zauważa, co jest nie tak w danej sytuacji i punktuje to. Dobrze się czuje w roli detektywa, krytyka czy reportera śledczego. Ma tendencję do opierania się wszelkim dyrektywnym komunikatom. Za wszelką cenę chce robić rzeczy po swojemu i sprzeciwia się nawet subtelnym naciskom. Ma tendencję do walki o władzę. Jego główny driver to „Staraj się”, co oznacza, że czuje się dobrze ze sobą, jeśli z wkłada dużą ilość energii w różne działania.

Żartobliwy opozycjonista kontaktuje się z otoczeniem przez zachowanie – reakcję typu lubię / nie lubię („Super sprawa!” / „Nieee, bez sensu, nie chcę w to wchodzić.”). Zachowanie to jest też często bierno-agresywne, np. nie prosi wprost o reakcję na swoje potrzeby, ale wysyła ukryte przekazy: zamiast poprosić o otworzenie okna powie: „Trochę tu duszno, prawda?” w oczekiwaniu, że ktoś wstanie i otworzy okno. Najłatwiej zbudować relację pozostając na poziomie reakcji (lubię vs. nie lubię) – reagując żartobliwie. W tej formule czuje się zrelaksowany i bezpieczny.

Przykład nawiązywania relacji:
Rozmówca: „To było zupełnie do kitu.” (zachowanie: reakcja)
Reakcja dopasowana: „Ocho, nie spodobało ci się to.” (zachowanie: reakcja)
Reakcja niedopasowana: „Co jeszcze myślisz o tej sytuacji?” (myślenie)

Kolejnym krokiem jest przejście z żartobliwego tonu do okazania troski niezbędnej, aby Żartobliwy opozycjonista mógł wyrazić uczucia (drzwi końcowe). Dzięki wyrażeniu i doświadczeniu tłumionych emocji przestanie zmagać się tak bardzo ze wszystkimi. Ważne jest wspieranie go i okazywanie akceptacji dla takiego, jakim jest, aby doświadczył, że nie musi się zmieniać, aby być docenionym. Tym samym nie musi walczyć o akceptację. Spowoduje to zmianę w jego sposobie myślenia (drzwi pułapka). Osoba z driverem „Staraj się” inwestuje dużo energii w działania, które jednak nie prowadzą do celu – myśli w kategoriach albo-albo, wszystko albo nic, stąd bezpośrednie odwołanie się do myślenia nie będzie skuteczne i tylko powieli ten schemat.

ENTUZJASTYCZNY PRZESADZAJĄCY
Główny driver: Sprawiaj przyjemność
Drzwi wejściowe: emocje
Silna strona, której używa: współczucie
Ceni: rodzinę i przyjaźń

Ma dużo energii i lubi przebywać z ludźmi. Z serdeczną troską dba o potrzeby innych, zwracając uwagę czy dobrze się czują. Ma jednak tendencję do nadmiernie emocjonalnych reakcji, przez co może się wydawać niestabilny emocjonalnie. Od innych także wymaga uprzejmości i troski o dobrą atmosferę. Jego główny driver to „Sprawiaj przyjemność”, co oznacza, że czuje się dobrze ze sobą, jeśli dba o potrzeby innych osób i to właśnie nauczył się robić już w dzieciństwie. Jest zatem miły i uprzejmy, zależy mu na byciu lubianym i źle znosi konflikty.

Entuzjastyczny przesadzający kontaktuje się z otoczeniem głównie przez uczucia (drzwi wejściowe). Używa określeń odnoszących się do emocji, atmosfery („czuję się…”). Chce sprawiać przyjemność, stąd wypowiada się ostrożnie, często używając trybu przypuszczającego lub pytającego, aby sprawdzić czy to, co mówi, pasuje rozmówcy („tak mi się wydaje”). Emocje są dla niego bardzo ważne i zbudowanie porozumienia będzie łatwiejsze, jeśli odniesiemy się do nich. W ten sposób poczuje, że rozmówca okazał mu uwagę. Najbardziej odpowiada mu troskliwe okazanie zainteresowania dla jego uczuć. Inna możliwość to serdecznie żarty w nawiązaniu do jego emocji.

Przykład nawiązywania relacji:
Rozmówca: „Czuję się tym tak przytłoczony…” (emocje)
Reakcja dopasowana: „Czuję, jak trudne jest to dla ciebie.” (emocje)
Reakcja niedopasowana: „Co myślisz o swojej reakcji?” (myślenie)

Entuzjastyczny przesadzający kieruje się emocjami, jednak są to raczej płytkie emocje, np. wyraża zachwyt, ale raczej nie precyzuje konkretnych zalet. Ma tendencję do uważania, że rzeczywistość jest dokładnie taka, jak mu podpowiadają emocje. Nie uwzględnia przy tym obiektywnych wskaźników. Po nawiązaniu kontaktu warto zaprosić go do myślenia (drzwi końcowe), co pozwoli mu zintegrować emocje z faktami. Najlepiej zrobić to przechodząc do pytań o odczuwane emocje, ponieważ umożliwi to przejście do myślenia. W efekcie tej pracy może nastąpić realna zmiana zachowania (drzwi pułapka) – kiedy zacznie myśleć o tym, co czuje, przestanie reagować nadmiernie emocjonalnie. Osoby z driverem „Sprawiaj przyjemność” od wczesnego dzieciństwa uczą się zachowywać najlepiej jak potrafią, aby sprawiać przyjemność innym. Bezpośrednie pytanie o to co mogą zrobić lub jak mają zamiar działać w danej sytuacji zablokuje je, ponieważ już robią to co mogą, stąd skoncentrują się na swoim przeżywaniu danego problemu.

CZARUJĄCY MANIPULATOR
Główny driver: Bądź silny i Sprawiaj przyjemność / Bądź silny projektowany
Drzwi wejściowe: zachowanie (akcja)
Silna strona, której używa: urok
Ceni: zdolność adaptacji i samowystarczalność

Jest charyzmatyczny i potrafi pociągnąć za sobą innych. Lubi akcję i ekscytację, może zwracać na siebie uwagę wyglądem i drogimi dodatkami. Ma tendencję do manipulowania. Chce być o krok przed wszystkimi i stara się ośmieszyć innych, aby udowodnić swoją wyższość. Za wszelką cenę unika zależności i chce być samowystarczalny. Posiada dwa dominujące drivery, pomiędzy którymi przeskakuje: „Bądź silny” i „Sprawiaj przyjemność”. Z jednej strony czuje się dobrze ze sobą, jeśli ze wszystkim radzi sobie sam i nie okazuje na zewnątrz emocji oraz potrzeb, a z drugiej strony reaguje na potrzeby innych, jednak głównie, aby osiągnąć w ten sposób coś dla siebie.

Czarujący manipulator radzi sobie z otoczeniem przez agresywne działanie w postaci przechytrzania innych. Urokiem i uwodzeniem stara się podporządkować sobie ludzi. Ustanowienie z nim relacji wymaga wyprzedzenia go i ujawnienia manipulacji w żartobliwej konfrontacji. W ten sposób uzyska się jego szacunek i zaciekawienie, które pozwolą na ustanowienie realnego kontaktu, zamiast gry w „złap mnie, jeśli potrafisz”. Nawiązanie pierwszej relacji wymaga odnoszenia się do aktywnego działania.

Przykład nawiązywania relacji:
Rozmówca: „Tu trzeba stanowczo zareagować.” (zachowanie: akcja)
Reakcja dopasowana: „To co zrobisz?” (zachowanie: akcja)
Reakcja niedopasowana: „I myślisz, że to przyniesie założony efekt?” (myślenie)
Ważne jest jednak prowadzenie rozmowy w taki sposób, aby jasne było dla niego, że kontrolujmy rozmowę i reagujemy na próby przechytrzenia nazywając je wprost – w żartobliwy, a nie konfrontacyjny sposób.

Kiedy relacja zostanie nawiązana warto zapytać Czarującego manipulatora jakie są jego potrzeby i skąd założenie, że nie może ich osiągnąć inaczej niż manipulacją. Jest to zaproszenie do zwrócenia uwagi na emocje (drzwi końcowe). Na tym etapie warto wyrażać troskę. Kiedy ujawni emocje i jednocześnie zobaczy, że nie dajemy się przechytrzyć, zacznie pokazywać prawdziwe oblicze, zamiast manipulować. Gdy pozwoli sobie na rzeczywiste odczuwanie, zamiast sprawiania pozorów, dokona się zmiana w myśleniu (drzwi pułapka). Czarujący manipulator koncentruje swoją energię na przechytrzeniu innych i nie myśli długofalowo, stąd zaproszony do przemyślenia czegoś zacznie myśleć o tym jak przechytrzyć rozmówcę, zamiast nad rozwiązaniem problemu.

Jak skorzystać z teorii w praktyce?
Każdy z nas ma pewne aspekty wszystkich sześciu adaptacji. Można zatem mówić o natężeniu cech związanych z daną adaptacją, a nie o jej występowaniu lub nie. Zazwyczaj jednak jedna z nich dominuje i jest wyraźnie dostrzegalna. Nie trzeba jednak znać każdej adaptacji i założeń analizy transakcyjnej, aby skorzystać z tej teorii w praktyce. Jeśli nie mamy pewności co do adaptacji warto podążać za tym, co w danym momencie prezentuje rozmówca. Kluczowe jest rozpoznanie drzwi wejściowych (myślenie, uczucia i zachowanie z podziałem na wycofanie, reakcję i akcję) oraz dopasowanie się do nich. Obszar ten będzie stanowił płaszczyznę do nawiązania relacji. Jeśli przejście, do któregoś z pozostałych obszarów spowoduje blokadę, możemy założyć, że obszar ten stanowi drzwi pułapkę. W ten sposób zidentyfikujemy drzwi wejściowe, końcowe i pułapkę. Rozpoznanie adekwatnego stylu nawiązywania kontaktu pomoże zbudować porozumienie, a profesjonalistom pozwoli na skuteczne prowadzenie klienta do osiągnięcia założonego celu.

Każda adaptacja ma też swoje zasoby i obszary do rozwoju, powiązane z mechanizmem jej powstania. Szczegółowo wykazuję to w poniższych artykułach:
– Adaptacje osobowości – przegląd informacji (koniecznie zobacz tabelę!);
Stany Ja a drivery – model strukturalny.

Bibliografia:
Joines, V.; Stewart, I.(2002). Personality Adaptations. Kegworth and North Carolina: Lifespace Publishing and Chapel Hill.
Ware, P. (1983). Personality Adaptations (Doors to Therapy). Transactional Analysis Journal, Vol 13(1), Jan 1983, 11-19.

Interakcje między driverami

Mamy często tendencję do uważania, że to nasz punkt widzenia jest właściwy, a inni są w błędzie. Oczekujemy zatem, że inne osoby dopasują się do nas i „poprawią” swoje zachowanie. Podobnie jest z driverami – mamy skłonność uważać, że cechy związane z naszym driverem są dobre, a inni są:
– niedbali i lekkomyślni (przez pryzmat „Bądź doskonały”),
– sztywni i mało entuzjastyczni (przez pryzmat „Staraj się”),
– nieuprzejmi i odrzucający (przez pryzmat „Sprawiaj przyjemność”),
– mało dynamiczni i nudni (przez pryzmat „Spiesz się”),
– nieodpowiedzialni i mało stabilni (przez pryzmat „Bądź silny”).
Nie wszyscy oczywiście, głównie ci obdarzeni zestawem cech odmiennych od naszych.

(więcej…)

Lubię swój driver, a Ty?

 

Drivery są wejściem do skryptu. Manifestacja zachowania driverowego rozpoczyna sekwencję, która zmierza do przeżycia uczucia zastępczego. Z tego powodu często myślimy o driverach, jak o czymś złym z czym się zmagamy. W początkowym etapie rozwoju tej koncepcji pojawiały się pomysły, aby przeciwstawiać się driverowi i próbować się go pozbyć. Dzisiaj wiemy już, że nie jest to ani korzystne, ani nawet możliwe. W pracy terapeutycznej drivery pomagają przyjrzeć się naszemu skryptowi i pracować z nim. Na co dzień warto jednak zdawać sobie sprawę z tego, jakie nakładają na nas ograniczenia, ale także z jakimi pozytywnymi kwestiami są związane. Wpis ten poświęcam zasobom związanym z driverem.

Kiedy przygotowywałam opracowanie driverów w oparciu o książkę Mavis Klein (poprzednie wpisy) nie mogłam się oprzeć wrażeniu, że koncentruje się ona na negatywnych kwestiach związanych z driverami, szczególnie w przypadku driverów Staraj się i Sprawiaj przyjemność. Niewiele było w jej opisach dotyczących tych driverów pozytywnych aspektów. Dla niektórych osób wpis o nich mógł być wręcz przytłaczający. Czy rzeczywiście drivery to samo zło? Na szczęście nie. Zwraca na to uwagę m.in. Julie Hay, która używa określenia „style pracy”, aby podkreślić, że na drivery możemy też patrzeć od strony ich przejawów w naszym zachowaniu, a te są zarówno negatywne, jak i pozytywne. Jakie są zatem pozytywne aspekty związane z driverami?

Co doceniamy w „doskonałych”?
Osoby, które cechuje driver „Bądź doskonały” są dokładne, rzetelne i odpowiedzialne. Sprawnie koordynują przebieg prac nad zadaniem, które zostało im powierzone. Są bardzo logiczne i lubią przeanalizować dostępne dane, aby być dobrze przygotowanymi na różne okoliczności. Koncentrują się na osiągnięciu celu. Zwracają przy tym uwagę na estetykę i jakość wykonania, stąd ich wytwory są zwykle przyjemne w odbiorze. Mają względem siebie wysokie oczekiwania odnośnie standardów moralnych oraz standardów wykonywania pracy i utrzymują je nienależnie od opinii innych.

Zasoby: dokładność, logiczne myślenie, zorganizowanie, zorientowane na cel, odpowiedzialność, sumienność.

Jakie cechy podziwiamy w „silnych”?
Osoby, które cechuje driver „Bądź silny” są bardzo stabilne. Dobrze radzą sobie z wykonywaniem zadań pod presją i w stresie. Myślą logicznie mimo niesprzyjających warunków i zachowują spokój. Są postrzegane jako pracowite i niezawodne, potrafią mocno skoncentrować się na pracy. Mają refleksyjną naturę, lubią przemyśleć różne kwestie, dzięki czemu dobrze widzą całość sytuacji. Są uważne na potrzeby innych. Potrafią odnaleźć się w różnych sytuacjach dzięki swojej elastyczności.

Zasoby: samowystarczalność i stabilność, umiejętność zachowania spokoju w trudnych sytuacjach, koncentracja na zadaniach, uważność na potrzeby innych, elastyczność.

Co zachwyca nas w „starających się”?
Osoby, które cechuje driver „Staraj się” mają ogromną energię i entuzjazm. Są zmotywowane i kreatywne, lubią analizować różne dostępne możliwości. Cechuje je spontaniczność, wnoszą dużo swobody i radości. Chętnie angażują się w nowe pomysły i z zapałem zabierają się do pracy. Potrafią też dobrze się przy tym bawić. Odważnie bronią swoich racji, są także skłonne do bronienia słabszych. Mają swoje pasje, którym oddają się z zaangażowaniem, czerpiąc z nich dużo spontanicznej radości.

Zasoby: entuzjazm, kreatywność, umiejętność spontanicznej zabawy, zaangażowanie, umiejętność obrony swoich racji oraz stawania w obronie słabszych.

Za co lubimy „sprawiających przyjemność”?
Osoby, które cechuje driver „Sprawiaj przyjemność” dbają o dobrą atmosferę w swoim otoczeniu. Są zwykle miłymi towarzyszami, których cechuje wrażliwość, współczucie i empatia. Mają dobre maniery i uważają na swoje zachowanie. Zwracają uwagę na emocje innych i dążą do harmonii w relacjach. Troszczą się o potrzebujących i znajdują czas, aby wysłuchać osobę w potrzebie. Zwykle są dobrymi słuchaczami. W relacjach są to ciepłe i uważne osoby, które analizują otoczenie przez pryzmat emocji. Mają rozbudowaną intuicję. Są także hojne i ofiarne względem innych ludzi.

Zasoby: budowanie przyjemnej atmosfery, wrażliwość, intuicja, umiejętność dobrego słuchania, hojność.

Co cenimy u „spieszących się”?
Osoby, które cechuje driver „Spiesz się” są szybkie i aktywne. W krótkim czasie potrafią wykonać wiele zadań. Potrafią pracować pod presją czasu. Szukają także sposobów, aby wykonać zadanie jak najszybciej, co pozwala im optymalizować różne procesy. Chętnie angażują się w ekscytujące zadania. Często doświadczają różnych przygód i są w środku różnych akcji, do których podchodzą entuzjastycznie.

Zasoby: szybkość, umiejętność optymalizacji pracy, wielozadaniowość, przygodowa natura, entuzjazm.

Świadomość naszych obszarów do rozwoju i zasobów pomaga nam jeszcze lepiej pracować nad sobą. Warto jednak pamiętać, że koncentracja tylko na tym, co nam nie wychodzi, jest często źródłem stresu. Ten z kolei uruchamia sekwencję, w której zaczynamy od manifestacji zachowania driverowego, a kończymy na znanej już sobie wypłacie skryptowej. W pracy nad sobą warto zatem złapać równowagę i pamiętać także o zasobach.

Jeśli interesuje Cię jak rozpoznać driver (sterownik) u drugiej osoby zerknij na artykuł: Jak rozpoznać driver w 15 minut?

Jeśli masz ochotę zagłębić się nieco w temat driverów – zerknij na ich szczegółowe opisy:
– Driver: Bądź silny – analiza;
– Driver: Bądź doskonały – analiza;
– Driver: Staraj się – analiza;
– Driver: Sprawiaj przyjemność – analiza.
Opis drivera Spiesz się zamieszczę niebawem.

Bibliografia:
Collignon, G.; Legrand, P.; Parr, J. (2012). Parlez-vous Personality? Process Communication for Coaches. Paris: Kahler Communication Europe.
Hay, J. (2010). Analiza Transakcyjna dla trenerów. Kraków: Grupa Doradczo-Szkoleniowa Transmisja.
Klein, M. (2013). Intimate Relationships: Pain and Joy. Winchester / Washington: Psyche Books.
Stewart, I.; Joines, V. (2016). Analiza Transakcyjna dzisiaj. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS.

SUKCES: Jak drivery blokują realizację projektów i satysfakcję z nich?

W jaki sposób driver utrudnia nam osiągnięcie sukcesu i satysfakcji? Na którym etapie realizacji projektu znajdują się blokady i jak z nimi pracować? Wiedza ta jest szczególnie ważna dla terapeutów i coachów pracujących z klientem nad osiągnięciem jego celów.

Zakaz „Niech ci się nie uda” (z ang. „Don’t succeed”) jest jednym z najpowszechniej występujących. Utrudnia on danie sobie przez klienta przyzwolenia na sukces, przez co blokuje skuteczność jego terapii czy coachingu. Zakaz ten przejawia się w różnych formach, stąd warto znać możliwe miejsca blokady, które z kolei są ściśle związane z przejawianymi przekonaniami driverowymi.

Gysa Jaoui w swoim artykule „Etapy sukcesu” (z ang. „Stages for success”) wyróżnia cztery etapy na drodze do sukcesu: projekt, wdrożenie (realizację), sukces i satysfakcję z sukcesu. Przejście przez ten proces uwalnia energię, która następnie jest wykorzystywana do efektywnego rozpoczęcia nowego projektu. Jaoui nazywa to pętlą sukcesu (z ang. „achievement loop”). Blokada energii może wystąpić na każdym z czterech etapów, co jest związane z driverami oraz charakterystycznymi dla nich adaptacjami osobowości. Wpis ten w całości poświęcam wnioskom ww. autorki odnośnie korelacji drivera i blokad w osiąganiu sukcesów i satysfakcji z nich. Oryginalny artykuł z 1988 r. dotyczy zaleceń dla terapeutów. Obejmują one w większości pracę na aktualnej sytuacji i dalszych planach, stąd tam gdzie nie zachodzi konieczność odwołania się do przeszłości i głębszych procesów, zalecenia te mogą być z powodzeniem stosowane także przez coachów w procesie coachingu.

Pętla sukcesu: (1) PROJEKT -> (2) WDROŻENIE -> (3) SUKCES -> (4) SATYSFAKCJA -> (1) NOWY PROJEKT -> (…)

Driver Sprawiaj przyjemność
Powiązana adaptacja: histrioniczna (Entuzjastyczny przesadzający; Feeler)
Etap blokady: (1) PROJEKT

Osoba o tym driverze generalnie ma przyzwolenie na osiągnięcie sukcesu, jednak trudność dotyczy w jej przypadku samego projektu – nie decyduje się ona na realizację własnych projektów, a raczej przyłącza się do projektów innych osób. Do pętli wchodzi zatem od razu na etapie wdrożenia. Sprawianie przyjemności innym jest związane z zablokowaniem wyrażania własnych potrzeb i oczekiwań. Zakaz „Niech ci się nie uda” przyjmuje tutaj formę „Nie miej własnego planu, a zatem nie miej świadomości co rzeczywiście chcesz osiągnąć”. Co więcej, osoba ta stara się zadowolić innych, w tym terapeutę, przez działanie w sposób, jakiego się od niej oczekuje. Pierwsze sukcesy własnych projektów mogą być zatem złudne – ukrytym celem będzie bowiem sprawienie przyjemności terapeucie. Wskazówką będzie występująca nadadaptacja i intensywne poszukiwanie głasków (nagradzania) za ukończenie projektu, a także szybko powracające poczucie braku satysfakcji (uczucie rakietowe), pomimo osiągnięcia pozornego sukcesu.

Interwencja terapeuty obejmuje połączenie wsparcia i konfrontowania. Terapeuta dąży do wsparcia klienta w poradzeniu sobie z frustracją, której doświadcza on ze względu na brak oczekiwanych nagród (głasków) po realizacji cudzego projektu, a jednocześnie wspiera klienta w zdefiniowaniu własnego projektu. Ważniejsza od pracy nad zakazem „Niech ci się nie uda” jest w przypadku tego klienta praca nad zakazem „Nie bądź sobą”, stąd kontrakt powinien dotyczyć rozpoznania przez klienta własnych potrzeb.

Driver Bądź silny
Powiązana adaptacja: schizoidalna (Kreatywny marzyciel; Dreamer)
Etap blokady: (2) WDROŻENIE

Osoba o tym driverze fantazjuje o realizacji projektów, ale nie realizuje ich w rzeczywistości. Może nawet nie wspominać nikomu o swoich planach, a jednak mimo to nieustannie o nich myśleć. Jest to związane z posiadanym przez nią doświadczeniem dyskredytowania jej pomysłów i planów, kpienia z nich czy też traktowania ich niepoważnie. W efekcie osoba ta podejmuje decyzję, aby nie ujawniać swoich projektów oraz aby marzyć o ich realizacji bez podejmowania ryzyka ich rzeczywistego wdrażania. U podłoża leży obawa, że rodzice mogli mieć rację co do tego, że nie jest ona zdolna zrealizować projektu, który dyskredytowali.

Interwencja terapeuty obejmuje uruchomienie Rodzica Opiekuńczego terapeuty oraz skonfrontowanie pomysłu klienta z jego Dorosłym. Na pierwszym etapie niezwykle ważne jest, aby terapeuta z autentycznym entuzjazmem wspierał klienta w wyrażaniu swojego planu, unikając jednocześnie krytyki, także w formie żartów czy ironii. Zapewni to poczucie bezpieczeństwa Dziecku klienta, który będzie mógł z tego stanu Ja ponownie zaangażować pozytywną energię. Początkowo będzie to trudny proces, ponieważ klient będzie miał tendencję do niekonkretnych odpowiedzi, aby obronić swój pomysł przed krytyką. Może też oczekiwać, że terapia i terapeuta magicznie pomogą mu znaleźć energię do działania. Kolejnym etapem jest skonfrontowanie projektu z rzeczywistością poprzez uruchomienie Dorosłego klienta.

Driver Staraj się
Powiązana adaptacja: bierno-agresywna (Żartobliwy opozycjonista; Funster)
Etap blokady: (3) SUKCES

Osoba o tym driverze planuje projekt, określa rozsądny cel, wdraża działanie i bezskutecznie stara się dążyć do osiągnięcia sukcesu – coś staje jej na przeszkodzie. Może też starać się ponad miarę, inwestować ogromną energię i finalnie niemal osiągnąć swój cel, ale nie w pełni. Zdarza się też, że osoba ta realizuje w końcu nieco inny, mniej ambitny cel, przez co czuje się rozczarowana. Jest to związane z wewnętrzną, często nieuświadomioną decyzją, że jej się nie uda. Gysa Jaoui pisze, że często dzieje się tak w wyniku presji ze strony rodziców i jednoczesnego oporu dziecka przed realizacją narzuconych przez nich planów: dziecko stara się, ale nie osiąga celu, co jest wyrazem biernego oporu. Mavis Klein wskazuje jednak, że blokada w osiągnięciu sukcesu jest związana z konfliktem z rodzicem tej samej płci, z którym dziecko walczy, ale tak, aby nie wygrać. Stara się bardzo, ponieważ przegrana oznacza przyznanie rodzicowi racji, nie osiąga jednak celu, ponieważ wygrana oznacza pokonanie rodzica, co rodzi silną obawę o odrzucenie przez niego.

Interwencja terapeuty obejmuje pomoc w uświadomieniu sobie przez klienta, że to on sam i tylko on musi być zainteresowany osiągnięciem sukcesu. Terapeuta powinien unikać kontraktów na zmianę zachowania czy zmianę społeczną. Projekt musi być własnym przedsięwzięciem klienta, a terapeuta nie powinien być stroną zaangażowaną w ten system. Jego rolą jest pomóc klientowi tak, aby dał on sobie przyzwolenie na samodzielne myślenie.

Driver Bądź doskonały
Powiązana adaptacja: obsesyjno-kompulsywna (Odpowiedzialny pracoholik; Thinker)
Etap blokady: (4) SATYSFAKCJA

Osoba o tym driverze nie potrafi celebrować sukcesu. Gdy tylko osiągnie swój cel wyznacza sobie od razu następny, często bardziej ambitny. Zakaz „Niech ci się nie uda” przyjmuje dla tej osoby formę „Stać cię na więcej”. W efekcie osoba ta ma osiągnięcia, które jej nie cieszą i natychmiast przystępuje do realizacji kolejnych, o których myśli w kategoriach wyzwania, dopóki ich nie osiągnie – wówczas stają się one nową podstawą, z której należy osiągać kolejne cele. Managerowie, których cechuje ten driver, często pomijają celebrowanie sukcesu i zwykle nie rezerwują na to czasu. Gdy tylko prowadzony przez nich zespół kończy projekt podsumowują realizację i rozdzielają nowe zadania. Jest to zwykle bardzo demotywujące dla pracowników. Postawa ta jest związana z brakiem entuzjazmu i zachęty ze strony rodziców, którzy choć szczerze interesują się osiągnięciami dziecka, nie wyrażają jednak swojej satysfakcji względem osiągnięć dziecka, a raczej ze swojego stanu Ja-Dziecko dopingują je do kolejnych osiągnieć, dla których poprzeczka ustawiana jest coraz wyżej.

Interwencja terapeuty obejmuje pomoc klientowi tak, aby dał on sobie przyzwolenie na odczuwanie satysfakcji z osiągnieć. W przypadku klienta z tym driverem sprawdza się przedstawienie modelu i wyjaśnienie mechanizmu, ponieważ osoba ta inwestuje dużą ilość energii w myślenie i szukanie logicznych powiązań. Szybko zauważa jak wygląda ten mechanizm w jej przypadku. Pierwszym zadaniem dla niej jest celebrowanie osiągnięć. Tutaj zachodzi ciekawy proces: osoba ta ma naturalną potrzebę realizacji zadań do końca, stąd uzyskanie świadomości, że model obejmuje cztery fazy zmusza ją niejako do podjęcia zadania dokończenia procesu, a to pozwala jej Dziecku skorzystać z tej okazji i faktycznie przeżyć przyjemność.

Problemy z realizacją swoich planów i frustracja z tym związana są częstymi tematami poruszanymi na sesjach terapeutycznych i coachingowych. Jeśli zatem klient ma trudność w osiąganiu swoich celów lub satysfakcją z ich realizacji, warto przyjrzeć się temu jak wygląda mechanizm i na którym etapie pętli sukcesu pojawia się blokada. Zdiagnozowanie adaptacji (drivera) pozwala terapeucie lub coachowi dopasować interwencję do potrzeb klienta.

Jeśli masz ochotę zagłębić się nieco w temat driverów – poznaj ich szczegółowe opisy w oparciu o wnioski Mavis Klein:
– Driver: Bądź silny – analiza;
– Driver: Bądź doskonały – analiza;
– Driver: Staraj się – analiza;
– Driver: Sprawiaj przyjemność – analiza.
Opis drivera Spiesz się zamieszczę niebawem.

Bibliografia:
Jaoui, G. (1988). Stages for Success. Transactional Analysis Journal, Vol 18(3), Jul 1988, 207-210.

Drivery a święta: Jak wybieramy prezenty?

Okres przedświąteczny dla wielu osób wiąże się z wyborem prezentów dla bliskich. Dla niektórych jest to stresujący czas: kończą projekty w pracy, przygotowują się do rozliczenia roku, a do tego mierzą się z organizacją świąt i zakupem prezentów. Pojawiający się stres uruchamia zachowania driverowe. Jak zatem wygląda zakup prezentów pod wpływem drivera? W tej świąteczno-noworocznej atmosferze zapraszam do lektury tekstu pisanego z lekkim przymrużeniem oka.

Każdy z nas znajduje się pod wpływem przynajmniej jednego z pięciu driverów. Codziennie odtwarzamy swój skrypt życiowy (nieświadomy plan na życie) w mniejszej skali – w wielokrotnie powtarzanych sekwencjach w różnych sytuacjach. Drivery mają zarówno pozytywne, jak i negatywne konsekwencje. Im bardziej jesteśmy zestresowani, tym bardziej ujawnia się nasz podstawowy driver i jego negatywne aspekty. Czas przedświątecznych zakupów pozwala zaobserwować następujące reakcje, charakterystyczne dla poszczególnych driverów:

Driver Bądź doskonały

Osoba z tym driverem zwykle traktuje zakup prezentów tak jak inne wyzwania: musi być idealnie. Poświęca dużo czasu na wybór najlepszej opcji: szuka najlepszego pomysłu, porównuje różne produkty. Jeśli nie ma pomysłów, a musi kupić więcej prezentów, może poczuć się przeciążona. Kiedy już po licznych porównaniach wybierze prezent – proces zaczyna się ponownie. Prezent trzeba przecież idealnie zapakować. Może się zdarzyć, że analizy i porównania będzie przeciągać tak bardzo, że nie zdąży zrealizować jakiegoś planu, za co obwini siebie. Zwykle jednak ma już przemyślany wariant awaryjny. Najczęściej wybiera prezenty dopasowane do osoby i okoliczności wręczania. Częściej wybiera prezenty praktyczne, chyba że osoba obdarowana lubi mniej użytkowe przedmioty. Jeśli zauważy, że prezent nie podoba się obdarowanemu, będzie miała tendencję do odczuwania winy lub frustracji, ponieważ w swoim odczuciu zawiodła.

Driver Bądź silny

Osoba z tym driverem zwykle traktuje zakup prezentów jak zło konieczne. Najchętniej poprosiłaby o to kogoś innego. Jeśli już musi kupować sama często jest zagubiona: chciałaby wybrać dobry prezent, ale nie wie, co ktoś chciałby otrzymać. Najchętniej wybiera prezenty praktyczne, a jeśli w danej rodzinie jest na to przyzwolenie – daje pieniądze, aby obdarowany sam kupił to, co uzna za potrzebne. Stara się dobrać prezent do osoby, ale trudno jej emocjonalnie zaangażować się w wybór. Jeśli może, podpytuje bliskich co mogłaby kupić danej osobie. Częściej wybiera prezenty praktyczne i niezobowiązujące: alkohol, książki, płyty lub te przedmioty, o których wie, że dana osoba chciałaby je otrzymać. Jeśli zauważy, że prezent nie podoba się obdarowanemu, będzie miała tendencję do poczucia, że jest nieważna i nie potrafi spełniać potrzeb innych.

Driver Sprawiaj przyjemność

Osoba z tym driverem zwykle chętnie kupuje prezenty. Widzi je jako miłe gesty budujące przyjemną atmosferę. Często dba też o drobiazgi dla dalszych znajomych. Zastanawia się nad tym jaki prezent wybrać, aby komuś się podobał, ale też, aby nie urazić innych osób w danym gronie. Jej prezenty często są przyjemne, jednak nie odnoszą się do rzeczywistych preferencji danej osoby. Mogą to być różnego rodzaju zestawy prezentowe, ładnie opakowane, ale bez osobistego charakteru, np. zestawy słodkości czy też komplet do sushi (dla osoby, która nie jest jego miłośnikiem). Jeśli kupuje rzeczy bardziej osobiste zwykle wybiera je sama, ponieważ zakłada, często mylnie, że wie co podobałoby się obdarowanemu. Jeśli zauważy, że prezent nie podoba się obdarowanemu, będzie miała tendencję do zakłopotania, smutku, ale też odczuwania urazy ze względu na brak wdzięczności obdarowanego.

Driver Staraj się

Osoba z tym driverem zwykle entuzjastycznie angażuje się w wybór prezentów. Stara się wybrać jak najlepszy prezent dla danej osoby. Może jednak być sfrustrowana brakiem czasu, jako że robi równocześnie kilka innych rzeczy, np. stara się także zakończyć zobowiązania zawodowe, wyprawić święta i zaplanować imprezę sylwestrową. Może się zdarzyć, że ze względu na dużą ilość różnych spraw nie uda jej się zamówić tego co planowała. Irytuje się wtedy na zewnętrzne okoliczności, które uniemożliwiły jej kupno dobrego prezentu. Najczęściej wybiera prezenty dopasowane do preferencji obdarowanego, mając cichą nadzieję, że będą lepsze od innych, a przynajmniej lepsze od prezentów osób, z którymi (jawnie lub nie) rywalizuje. Jeśli zauważy, że prezent nie podoba się obdarowanemu, będzie miała tendencję do złości ze względu na doświadczoną porażkę.

Driver Spiesz się

Osoba z tym driverem zwykle entuzjastycznie zabiera się za szukanie prezentów, jednak często już na starcie jest nieco spóźniona, więc robi to pospiesznie i w dużym chaosie. Szybko się nudzi i angażuje w inne sprawy. Może wybrać jakiś prezent, który planuje kupić przy okazji załatwiania innej sprawy, ale nie zdążyć z jego zakupem. Kiedy okaże się, że nie jest już dostępny – spontanicznie wybiera inny. Może się zdarzyć, że ma prezent, ale zapomina o opakowaniu. Kupuje je zatem w biegu, na ostatnią chwilę, może więc nie do końca pasować. Prawdopodobnie spóźni się przez to na spotkanie. Najczęściej planuje wybrać prezent dopasowany do osoby, ale ze względu na chaos organizacyjny często zdarza się, że musi improwizować. Jeśli zauważy, że prezent nie podoba się obdarowanemu poczuje się odrzucona.

Jak żyć?

Jesteśmy i będziemy pod wpływem driverów. Im większy stres nam towarzyszy, tym bardziej manifestuje się nasz dominujący driver i jego negatywne aspekty. Jeśli zatem czujesz, że doświadczasz nieadekwatnie dużo poczucia winy i frustracji (Bądź doskonały), braku ważności i niedopasowania (Bądź silny), złości i zazdrości (Staraj się), zakłopotania i urazy (Sprawiaj przyjemność) lub odrzucenia i osamotnienia (Spiesz się) – spróbuj zatrzymać się na chwilę, zrelaksować i poszukać autentycznych relacji z bliskimi osobami. Święta mogą być ku temu dobrą okazją, jednak zależy to od tego, którą stronę drivera – negatywną czy pozytywną – wykorzystamy.

Powyższe podsumowanie powstało w oparciu o wnioski z książek wskazanych w bibliografii. Oczywiście żaden z autorów nie analizował procesu kupowania prezentów, jednak na podstawie opisów zachowań związanych z danym driverem można założyć jak taki proces mógłby wyglądać. Przykłady podane w tekście inspirowane są doświadczeniami własnymi i bliskich mi osób 🙂 Jeśli interesuje Cię jak w związku z tym rozpoznać driver (sterownik) u drugiej osoby zerknij na artykuł: Jak rozpoznać driver w 15 minut?

Jeśli masz ochotę zagłębić się nieco w temat driverów – zobacz też ich szczegółowe opisy:
– Driver: Bądź silny – analiza;
– Driver: Bądź doskonały – analiza;
– Driver: Staraj się – analiza;
– Driver: Sprawiaj przyjemność – analiza.
Opis drivera Spiesz się zamieszczę niebawem.

Bibliografia:
Kahler, T. (2008). The Process Therapy ModelLittle Rock: Taibi Kahler Associates, Inc.
Klein, M. (2013). Intimate Relationships: Pain and Joy. Winchester / Washington: Psyche Books